Op 7 oktober kwam de prestatiedruk bij leerlingen aan bod in de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement. Minister Zuhal Demir bevestigde er wat ze bij de start van het schooljaar had gezegd: "ik zou in deze tijden echt geen jongere willen zijn." In het debat werd ook verwezen naar de resultaten van de Vlaamse Scholierenkoepel, die in september het eindrapport van haar Grote Scholierenbevraging publiceerde.
Het parlementaire debat ging vooral over studiekeuze en de waardering van het praktijkonderwijs. Maar in het rapport staat ook iets wat dichter bij je eigen klas ligt: wat leerlingen zelf zeggen over stress, toetsen, taken en planning. En de timing maakt het concreet. Na de herfstvakantie, van 2 tot en met 8 november, volgen zes schoolweken tot de kerstvakantie op 21 december. Voor scholen die in december examens organiseren, zijn dat de weken waarin de toetsen zich opstapelen.
Wat de leerlingen zeggen
De bevraging liep online van 19 januari tot en met 16 februari 2026. In totaal namen 34.288 scholieren deel; de bevraging richtte zich tot alle leerlingen van het Nederlandstalig secundair onderwijs. Niet iedereen vulde elk onderdeel in. Het onderdeel over welbevinden werd door 18.508 leerlingen beantwoord, en daar staan de resultaten die voor dit stuk tellen.
Hoeveel stress. 93% van de deelnemers zegt stress te ervaren door school, van een beetje tot heel veel. 30% spreekt van matige stress, 28% van veel en 19% van heel veel stress. Samen is dat 47%: bijna de helft ervaart veel tot heel veel schoolstress. Bij de bevraagde meisjes ligt dat hoger, met 33% veel en 24% heel veel stress.
Hoe vaak. 29% heeft meerdere keren per week stress door school, 19% dagelijks en 11% meerdere keren per dag.
Wat helpt. Op de vraag wat hen helpt om zich goed te voelen op school, konden leerlingen tot vijf antwoorden kiezen. Een toffe klasgroep komt bovenaan met 65%, gevolgd door pauzes en momenten om te ontspannen met 52%. Op de derde plaats, met 47%: een haalbare hoeveelheid toetsen en taken. Steun van leerkrachten noemt 22%, duidelijke en eerlijke regels 18% en een goede planning en structuur 17%.
Buiten de schooluren. 37% van de deelnemers krijgt meerdere keren per week buiten schooltijd schoolberichten of opdrachten via digitale kanalen, zoals Smartschool. Voor 31% is dat dagelijks, voor 11% meerdere keren per dag.
Ook in een ander onderdeel duiken toetsen op. Leerlingen die spijbelen of eraan denken, konden zeggen waarom. Een kwart van hen noemt angst voor toetsen, taken of punten; 32% noemt te veel stress door school.
Hoe je die resultaten leest
Voor je er conclusies aan verbindt: het rapport zegt zelf dat het met een selecte steekproef werkt. Leerlingen namen deel via sociale media, scholen, leerlingenraden en een oproep op Smartschool, niet via een willekeurige selectie. "Een groot aantal deelnemers maakt een onderzoek dus niet automatisch representatief," schrijft de Scholierenkoepel. Er is daarom geen foutenmarge berekend, en het rapport spreekt consequent over de deelnemende of bevraagde scholieren.
Hetzelfde geldt voor de vergelijking met de vorige bevraging. In 2023 zei 56% van de deelnemers veel tot heel veel stress door school te ervaren, in 2026 dus 47%. De vraag was identiek, maar de groep niet: in 2023 beantwoordden 11.103 leerlingen de vraag. Of de stress gedaald is, kan je hier niet uit afleiden.
En stress door school is niet hetzelfde als stress door toetsen: de vraag ging over school in het algemeen, en het rapport behandelt daarnaast onder meer vermoeidheid, de sfeer op school en lesuren die wegvallen door het lerarentekort. Toetsen zijn bovendien geen probleem op zich: zonder evaluatie weet een leerling niet waar hij staat. Wat je als leerkracht wel in handen hebt, is hoe je toetsen gespreid, aangekondigd en teruggegeven worden. Een haalbare hoeveelheid toetsen en taken noemt bijna de helft van de deelnemers zelf als iets wat helpt.
Vier dingen die je vóór december in handen hebt
Eén: leg je toetsen naast die van je collega's. De Scholierenkoepel richt in haar advies een aanbeveling rechtstreeks aan schoolteams: "Beperk schoolstress door evaluatiemomenten beter af te stemmen tussen leerkrachten en door tijdig en transparant te communiceren over deadlines." Heeft je school een gedeelde planner voor toetsen en taken, gebruik hem dan ook voor de kleinere toetsen. Kijk in de weken na de herfstvakantie per klas wat er al gepland staat voor je er iets bij zet. Een herhalingstoets die een week opschuift, kost jou weinig. Voor een leerling met drie toetsen op één dag maakt het een groot verschil.
Twee: zeg vooraf waarop je beoordeelt. Een leerling die weet welke onderdelen meetellen en wat een volledig antwoord is, hoeft daar niet naar te raden. Daar is geen extra document voor nodig. De verbetersleutel die je toch maakt, kan je in een paar regels samenvatten voor je leerlingen: welke onderdelen, hoeveel punten per onderdeel, wat een volledig antwoord bevat. Hoe je zo'n sleutel opbouwt, lees je op een verbetersleutel maken.
Drie: geef tussentijdse toetsen terug vóór het examen. Een toets van eind november die pas na de examens terugkomt, helpt niemand bij de voorbereiding. Plan je verbetertijd daarom mee wanneer je de toets inplant, en geef bij het terugbezorgen aan welke onderdelen een leerling nog moet herhalen. Wat we eerder schreven over feedback die leerlingen echt lezen, geldt hier nog sterker: in de weken voor het examen is een punt zonder uitleg een gemiste kans. Hoe dagelijks werk en examens zich tot elkaar verhouden, lees je in dagelijks werk versus examens.
Vier: kies het moment waarop je punten en opdrachten online zet. Een opdracht die om tien uur 's avonds verschijnt, wordt om tien uur 's avonds gelezen. Zet punten en opdrachten bij voorkeur online tijdens de schooluren, en spreek in je vakgroep af tot wanneer er nog berichten vertrekken. De Scholierenkoepel vraagt schoolteams hetzelfde: "Beperk communicatie buiten de schooluren zodat scholieren na school mentaal kunnen loskoppelen."
Ook je eigen werkdruk telt
Spreiden aan de kant van de leerling is ook spreiden aan de kant van wie verbetert. Een afspraak die drie toetsen op één dag voor dezelfde klas vermijdt, zorgt er ook voor dat jouw stapels niet allemaal in dezelfde week op je bureau terechtkomen. Dat is geen detail. In hetzelfde rapport zegt 67% van de leerlingen die het onderdeel over leerkrachten invulden, dat ze wekelijks een of meer lesuren missen door het lerarentekort. Ook je collega's staan onder druk.
Tegelijk gelden sinds 1 september nieuwe grenzen aan de evaluatiedagen. In het voltijds gewoon secundair onderwijs kunnen examens ten vroegste vijfentwintig halve lesdagen vóór de kerstvakantie starten, binnen een maximum van vijftig halve lesdagen per schooljaar. Wat dat betekent voor het verbeterwerk na de examens, lees je in ons artikel over de begrensde examendagen. Hoe je je eigen avonden beschermt, staat in verbeterwerk in tijden van lerarentekort.
Waar Corrigo past, en waar niet
Hoeveel toetsen je leerlingen krijgen en wanneer, is een kwestie van afspraken in je school. Daar verandert geen software iets aan. Wat Corrigo wel doet: het leest gescande papieren toetsen, legt elk antwoord naast jouw verbetersleutel en stelt per vraag punten voor met een motivering. Jij beslist. Dat kan helpen bij het derde punt hierboven, want een toets die sneller verbeterd is, komt sneller terug bij de leerling, met een overzicht per vraag waarin je ziet welke onderdelen nog herhaling vragen. Hoe dat werkt, lees je op papieren toetsen verbeteren; hoe we met gegevens van leerlingen omgaan, op veiligheid.
De leerlingen vragen geen school zonder toetsen, wel een haalbaar aantal toetsen die op tijd aangekondigd en goed gespreid zijn. Voor de zes weken na de herfstvakantie is dat een vraag waar je morgen al iets mee kan.
Veelgestelde vragen
Hoeveel leerlingen ervaren veel schoolstress volgens de Grote Scholierenbevraging 2026?
Van de 18.508 leerlingen die het onderdeel over welbevinden invulden, zegt 93% stress te ervaren door school, van een beetje tot heel veel. 28% ervaart veel en 19% heel veel stress, samen 47%. Bij de bevraagde meisjes gaat het om 33% veel en 24% heel veel. Samen hebben bijna zes op de tien minstens meerdere keren per week stress door school.
Is de Grote Scholierenbevraging representatief voor alle leerlingen in Vlaanderen en Brussel?
Nee, en het rapport zegt dat zelf. De Scholierenkoepel werkte met een selecte steekproef: leerlingen namen deel via de kanalen waarlangs de bevraging werd verspreid, niet via een willekeurige selectie. Daarom berekent het rapport geen foutenmarge en spreekt het consequent over de deelnemende of bevraagde scholieren. De resultaten beschrijven wat de deelnemers ervaren, niet wat alle leerlingen ervaren.
Is de schoolstress gedaald sinds de bevraging van 2023?
Dat valt uit deze resultaten niet af te leiden. In 2023 zei 56% van de deelnemers veel tot heel veel stress door school te ervaren, in 2026 47%. De vraag en de antwoordopties waren identiek, maar de steekproef verschilt: in 2023 beantwoordden 11.103 leerlingen de vraag. Een verschil tussen twee selecte steekproeven is geen trend.
Wanneer valt de herfstvakantie in 2026 en wanneer mogen de examens van december starten?
De herfstvakantie begint op de maandag van de week waarin 1 november valt. Omdat 1 november 2026 een zondag is, loopt ze van maandag 2 tot en met zondag 8 november. De kerstvakantie begint op maandag 21 december. In het voltijds gewoon secundair onderwijs kunnen examens ten vroegste vijfentwintig halve lesdagen vóór de kerstvakantie starten, binnen een maximum van vijftig halve lesdagen per schooljaar wanneer de school examens organiseert.
Wat kan je als leerkracht doen tegen toetsdruk vóór de examens?
Vier dingen liggen in je eigen handen: je toetsen afstemmen met de collega's van dezelfde klas, vooraf zeggen waarop je beoordeelt, tussentijdse toetsen terugbezorgen vóór het examen zodat leerlingen er nog iets mee kunnen, en punten en opdrachten bij voorkeur tijdens de schooluren online zetten. De Scholierenkoepel beveelt schoolteams zelf aan om evaluatiemomenten beter af te stemmen en tijdig en transparant over deadlines te communiceren.
Bronnen: Vlaamse Scholierenkoepel, "De stem van 34.288 scholieren. Onderzoeksrapport van de Grote Scholierenbevraging", editie 2026, publicatiedatum september 2026 (methodologie: online bevraging van 19 januari tot en met 16 februari 2026, selecte steekproef, geen foutenmarge; thema welbevinden: 18.508 respondenten, schoolstress, regelmaat van stress, wat helpt om zich goed te voelen, digitale schoolcommunicatie, vergelijking met 2023; thema leerkrachten: gemiste lesuren door het lerarentekort; thema spijbelen en stoppen met school: redenen om te spijbelen); Vlaamse Scholierenkoepel, "Huiswerk voor het onderwijsbeleid. Advies op basis van de Grote Scholierenbevraging 2026" (aanbevelingen aan schoolteams over schoolstress en digitale deconnectie); Vlaams Parlement, plenaire vergadering van 7 oktober 2026, actuele vraag van Gianna Werbrouck aan Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir over prestatiedruk bij leerlingen en de waardering van het praktijkonderwijs (handelingen); besluit van de Vlaamse Regering van 31 augustus 2001 houdende de organisatie van het schooljaar in het secundair onderwijs, artikelen 5 en 7, zoals vervangen respectievelijk gewijzigd bij het besluit van de Vlaamse Regering van 8 mei 2026 (geldend vanaf 1 september 2026); Vlaamse overheid, Schoolvakanties 2026-2027. Citaten zijn letterlijk; percentages zijn zoals afgerond in het rapport.